1. Cấu tạo và chức năng của rễ

Rễ giúp cơ thể bám chặt vào giá thể, hút nước và muối khoáng hoà tan cung cấp cho cây.

1.1. Đặc điểm hình thái của rễ

1.1.1. Các bộ phận của rễ (hình 1)

- Chóp rễ có màu sẫm hơn các phần khác, có nhiệm vụ che chở...

- Miền sinh trưởng, là nhóm tế bào mô phân sinh làm cho rễ dài ra.

- Miền hấp thụ có nhiều lông nhỏ làm nhiệm vụ hút nước và muối khoáng hoà tan.

- Miền trưởng thành còn gọi là miền phân nhánh vì tại đây sinh các loại rễ bên.

1.1.2. Các kiểu rễ (hình 2)

 

 

- Rễ trụ (Rễ cọc): đặc trưng cho các cây Hai lá mầm. Nó gồm rễ chính và các rễ bên.

- Rễ chùm: đặc trưng cho các cây Một lá mầm.

1.1.3. Biến dạng của rễ

- Rễ củ: là rễ phồng to chứa chất dinh dưỡng để dự trữ. Rễ củ có thể phát triển từ rễ chính như: củ cải, cà rốt hoặc có thể phát triển từ rễ bên như: sắn, khoai lang…

- Rễ chống: đước (Rhizophora), đà (Ceriops)…

- Rễ thở: bụt mọc (Taxodium distichum), cây bần (Sonneratia), cây vẹt (Bruguiera)…

1.2. Cấu tạo giải phẫu của rễ

1.2.1. Cấu tạo của chóp rễ và miền sinh trưởng

- Chóp rễ có nhiệm vụ bảo vệ mô phân sinh, nên các tế bào ở ngoài của nó thường hóa nhày, hóa bần.

- Mô phân sinh ngọn: phân hóa cho ra các mô của rễ, mô phân sinh ngọn của rễ gồm có 3 phần: Tầng ngoài là tầng sinh bì; Giữa là tầng sinh vỏ; Trong cùng là tầng sinh trụ.

1.2.2. Cấu tạo của miền hấp thụ

Gồm có 3 phần: ngoài cùng là biểu bì, tiếp theo là tầng vỏ sơ cấp gồm có các lớp xếp từ ngoài vào trong là: vỏ ngoài, mô mềm vỏ và vỏ trong; trong cùng là trụ giữa của rễ gồm: vỏ trụ và hệ thống dẫn.

1.2.3. Cấu tạo miền của trưởng thành

Đa số cây Một lá mầm và một số cây Hai lá mầm có miền hấp phụ tồn tại tới cuối đời. Nhiều cây Hai lá mầm sống lâu năm, rễ tăng thêm kích thước về đường kính nhờ cấu tạo của miềm trưởng thành.

2. Thân

Thân giúp nâng đỡ, dẫn truyền nước và muối khoáng hoà tan từ rễ lên và chất hữu cơ từ lá xuống. Đôi khi, thân còn là nơi dự trữ chất dinh dưỡng và tham gia vào sinh sản sinh dưỡng.

2.1. Hình thái của thân

2.1.1. Các bộ phận của thân

 

 

- Thân chính:...

- Cành và sự phân cành:...

2.1.2. Các dạng thân

 

 

Dựa vào thời gian sống của cây, kiểu phân nhánh của thân và tỉ lệ tương đối giữa thân với cành mà phân biệt các dạng thân sau đây: Thân gỗ; Thân bụi; Thân nửa bụi; Thân cỏ.

2.1.3. Các loại thân trong không gian

 

 

Tuỳ theo tư thế của chúng trong không gian mà người ta phân ra các loại thân: Thân đứng; Thân bò; Thân leo.

2.1.4. Biến dạng của thân

Thân củ; Thân rễ; Thân mọng nước; Giò thân; Thân hành; Cành hình lá.

2.1. Cấu tạo giải phẫu của thân

 

 

2.2.1. Đỉnh ngọn

2.1.2. Cấu tạo sơ cấp của thân cây Hai lá mầm

2.1.3. Cấu tạo thứ cấp của thân cây Hai lá mầm

3. Cấu tạo và chức năng của lá

Lá là cơ quan quang hợp chính của cây, tổng hợp nên chất hữu cơ và tạo ra các chất dinh dưỡng cơ bản để nuôi cây, lá còn là cơ quan hô hấp và thoát hơi nước.

3.1. Hình dạng ngoài của lá

3.1.1. Các bộ phận của lá

 

 

Gồm ba phần chính: cuống lá, phiến lá và bẹ lá.

- Phiến lá là một bản mỏng có màu lục, gồm các tế bào thịt lá chứa nhiều lục lạp. Trên phiến lá có các gân lá, với các bó dẫn ở bên trong, làm nhiệm vụ vận chuyển.

- Cuống lá là phần nối lá vào thân và cành.

- Bẹ lá là phần gốc cuống lá loe rộng ra thành bẹ ôm lấy thân hoặc cành.

3.1.2. Các dạng lá

 

 

Tuỳ theo sự phân chia của cuống lá hay không, người ta chia ra hai loại lá chính: lá đơn và lá kép.

3.1.3. Sự biến dạng của lá

Để thích nghi với các môi trường sống khác nhau hoặc với một số chức phận đặc biệt, lá có thể biến đổi hình dạng thành các bộ phận sau đây: vẩy, gai, tua cuốn, lá bắt mồi, ...

3.1.4. Cách mọc lá

Mọc cách; Lá mọc đối; Lá mọc vòng

3.2. Cấu tạo giải phẫu của lá

3.2.1. Cấu tạo của lá cây Hai lá mầm

 

 

- Cấu tạo của cuống lá: Biểu bì; Mô dày; Mô mềm; Các bó dẫn.

- Cấu tạo của phiến lá: Phiến lá được giới hạn bởi lớp tế bào biểu bì điển hình: không có lục lạp, màng ngoài thường dày hơn và có cuticun, đôi khi có sáp hoặc lông. Các bó dẫn (gân lá) nằm trong phần mô đồng hóa, chỗ giáp giữa mô dậu và mô xốp làm thành hệ gân lá.

3.2.2. Cấu tạo của lá cây Một lá mầm

Cấu tạo bẹ lá; Cấu tạo phiến lá cây Một lá mầm.

3.2.3. Sự rụng lá

Thời gian sống của lá ngắn hơn so với cây, nên các lá già sẽ rụng và thay thế vào đó là các lá non.

 

 

Câu hỏi

 

1. Phân biệt rễ cọc, rễ chùm và rễ phụ? Cho ví dụ.

2. Biến dạng của thân có chức năng gì đối với đời sống thực vật?