I. LỊCH SỬ CỦA TÁC ĐỘNG CỦA CON NGƯỜI ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG

 

Trong lịch sử phát triển vỏ cảnh quan Trái Đất, có hai sự kiện làm thay đổi bộ mặt Trái Đất: Sự xuất hiện sự sống và sau đó là xuất hiện loài người.

 

Khi có sự sống trên Trái Đất, sinh quyển, được tạo thành với các chu trình vật chất, các chuỗi, lưới thức ăn phức tạp ở trạng thái cân bằng động.

Khi con người xuất hiện, bộ mặt Trái Đất một lần nữa bị thay đổi lớn và sự thay đổi này diễn ra trong suốt thời gian tồn tại loài người với tốc độ ngày càng mạnh, qui mô ngày càng rộng lớn.

Thời kì nguyên thủy:…

Thời kì nông nghiệp:…

Thời kì công nghiệp và cách mạng khoa học - kĩ thuật:…

II. KHÁI NIỆM Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG VÀ VẤN ĐỀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ

 

1. Khái niệm ô nhiễm môi trường

 

 

- Khái niệm ô nhiễm môi trường

- Nguyên nhân gây ô nhiễm:

+ Tự nhiên

+ Nhân tạo

- Nhân tố gây ô nhiễm:

2. Vấn đề ô nhiễm môi trường không khí

- Khái niệm: Ô nhiễm không khí là sự có mặt của chất lạ hoặc sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí làm cho nó không sạch, có mùi khó chịu, làm giảm tầm nhìn...

 

 

- Nguyên nhân:

+ Tự nhiên: cát bay, bụi núi lửa (Ví dụ ), khói do cháy rừng, bụi muối biển, quá trình phân hủy xác sv…

+ Nhân tạo: đốt cháy nhiên liệu hóa thạch, gỗ củi, hoạt động CN, hoạt động PTGTVT…..

- Các tác nhân gây ô nhiễm không khí:

 

 

- Thực trạng:

- Một số biện pháp phòng ngừa ô nhiễm không khí (4 biện pháp):

III. Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG NƯỚC VÀ ĐẤT

1. Ô nhiễm môi trường nước

 

Định nghĩa theo hiến chương Châu Âu: Là một biến đổi chủ yếu do con người gây ra đối với chất lượng nước, làm ô nhiễm nước và gây nguy hại cho việc sử dụng, cho CN, NN, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi cũng như các loài hoang dại.

 

 

- Thực trạng:

Trên TG sử dụng nước cho CN và các khu dân cư chiếm 600-7000 km3, trong đó thải ra sông hồ sau sử dụng là 500km3 chứa nhiều chất độc hại, chất hữu cơ và vi khuẩn gây bệnh.Nhiều sông hồ trên Tg bị ô nhiễm nặng.

- Nguyên nhân:

- Hậu quả

 

 

+ Tự nhiên: mưa, tuyết tan, gió, bão, lũ lụt

+ Dầu mỏ và chất thải từ khu dân cư, khu CN, hoạt động GTVT, thuốc trừ sâu, diệt cỏ, phân bón …gây sự ô nhiễm nặng nề cho đại dương.

Các hợp chất hóa học trong chất thải CN, sinh hoạt làm biến mất 1 số loài SV biển, gây bệnh cho cá và làm thay đổi luồng di cư.

Để biết được nguồn nước đã bị ô nhiễm hay chưa, người ta thường căn cứ vào màu sắc, múi và vị, độ đục, hàm lượng chất lơ lửng, độ cứng, độ PH, độ dẫn điện,...

2. Ô nhiễm môi trường đất

- Khái niệm ô nhiễm môi trường đất: là những tác động làm biến đổi các yếu tố sinh thái của đất vượt ra ngoài phạm vi chống chịu của các sinh vật.

- Nguồn gốc gây ô nhiễm đất có thể là các nhân tốt tự nhiên hay các nhân tố nhân sinh.

- Tài nguyên đất của thế giới có hạn. Những vùng đất đang sử dụng trong nông nghiệp là đất tốt.

- Để phòng ngừa ô nhiễm đất, sử dụng các biện pháp sau:

 

IV. TIẾNG ỒN, RÁC THẢI VÀ Ô NHIỄM KHÁC

 

1. Tiếng ồn

- Khái niệm: âm thanh được gọi là tiếng ồn khi nó trở nên mạnh và gây khó chịu, đặc biệt gây chấn thương sinh lý hoặc tâm thần.

Cườg độ âm thanh đo bằng dexiben (db) hoặc dexiben biến thể - gọi là dexiben A (dbA)

Ngưỡng nghe ở người biểu thị bằng 0 dexiben (bắt đầu nghe âm thanh)- Xem bảng 9/79

- Nguyên nhân:

- Hậu quả:

Ô nhiễm tiếng ồn là vấn đề xã hội, tập trung chủ yếu ở đô thị, các khu công nghiệp. Điều may mắn là, so với các loại ô nhiễm khác thì có nhiều cách khắc phục và hạn chế ô nhiễm tiếng ồn có hiệu quả bằng biện pháp kĩ thuật.

2. Rác thải

- Hiện trạng: (Trang 80)

 

 

- Nguyên nhân: sản xuất và tiêu dùng phát triển.

- Hậu quả: gây tác hại vô cùng lớn đến con người và MT.

- Xử lý:

3. Ô nhiễm khác

Ngoài tiếng ồn còn có những ô nhiễm khác là từ trường, điện trường, màu sắc nhân tạo của các ngôi nhà, nhà máy....Những dạng ô nhiễm này không gây đột tử, nhưng tạo nên cảm giác khó chịu ảnh hưởng đến sức khỏe của con người và có thể thay đổi cả tập tính của con người và có thể thay đổi cả tập tính của một số loài động vật.

V. HỦY HẠI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

1. Hiệu ứng nhà kính và sự nóng lên của toàn cầu

- Nguyên nhân:…

- Biểu hiện:…

- Hậu quả:…

 

 

2. Sự lắng đọng axit

Sự lắng đọng axit là một trong những vấn đề nhiễm bẩn môi trường quan trọng nhất là không chỉ vì mức độ nguy hiểm mạnh mẽ tới cuộc sống của con người và các hệ sinh thái, mà còn vì qui mô tác động của chúng vượt ra khỏi vùng kiểm soát của mỗi quốc gia. Lắng đọng axít gồm hai hình thức: Lắng đọng khô (gồm các khí, bụi, và các sol khí có tính axit) và lắng đọng ướt (mưa, tuyết, sương mù, hơi nước có tính axit).

- Nguyên nhân:…

- Lắng đọng axít đã và đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng: …

- Tại Việt Nam, đã có hiện tượng lắng đọng axit cục bộ….

- Giải pháp:…

3. Sự suy thoái của ôzôn trong tầng bình lưu (trang 82)

Trong tầng bình lưu, ở độ cao 18 -40 km, có giàu khí ôzôn gọi là tầng ôzôn. Lượng ôzôn trong khí quyển vô cùng nhỏ, khoảng 4,10 % thể tích, chúng có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống sinh vật trên Trái Đất. Tại Nam Cực, kể từ khi phát hiện lỗ thủng của tầng ôzôn vào năm 1985, kích thước lỗ thủng tầng ôzôn không ngừng tăng,. Hiện nay theo NASA, kích thước lỗ thủng đã ổn định, nhưng nồng độ ôzôn trong lỗ thủng tiếp tục giảm.

 

 

- Hiện trạng tầng ozôn đang bị suy thoái:

- Nguyên nhân: sự di chuyển các hóa chất có nguồn gốc nhân tạo đến tầng ozôn như NOx, COx, CFC, Halo…

- Hậu quả:

+ Gây bỏng và ung thư da (nồng độ tia cực tím vừa phải (A: 0,28-0,315; B: 0,315-0,4mm sẽ có tác dụng tạo nên vitamin A); đục thủy tinh thể; ung thư không sắc tố (2%), 0,6% mắc sắc tố ác tính (nếu ozon giảm 1% sẽ tăng 2% lượng BX cực tím).

+ Giảm tốc độ phát triển của SV, giảm ns sơ cấp của TV.

4. Sự gia tăng các thiên tai ( thảm họa thiên nhiên)

Những thảm họa tự thiên liên quan tác động của con người tới môi trường trong những thập kỉ gần đây ngày càng một gia tăng (bảng 10).

5. Mức độ biến đổi cảnh quan tự nhiên do con người

Một cảnh quan được coi là bị biến đổi tận gốc,biến đổi về chất, khi mà trong cảnh quan đó tất cả thành phần đều bị biến đổi một cách có quan hệ với nhau, nghĩa là cảnh quan đó phải có cấu trúc mới, khác với cấu trúc trước kia (X.V.Kaletxnic).

A.G.Ixtasenko chia các cảnh quan bị biến đổi do con người theo 4 loại sau :

- Các cảnh quan nguyên thủy: …

- Các cảnh quan ít bị biến đổi:…

- Các cảnh quan bị biến đổi nhiều (bị phá vỡ cấu trúc)….

- Các cảnh quan văn hóa:…

Con đường tốt nhất đối với nhân loại là hãy chung sống thân thiện với môi trường.

 

 

NHIỆM VỤ HỌC TẬP

THẢO LUẬN VỀ CÁC NỘI DUNG:

 

1. Trình bày tác động môi trường của quá trình đô thị hóa.

2. Liệt kê những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường.

3. Thống kê một số giải pháp hạn chế ô nhiễm môi trường không khí.